ديباچهء ناشر بر چاپ اول تدوين مجموعهء كاملى شامل تمام جهات و جوانب فرهنگ و معارف ايرانى و كيفيت ظهور و تكامل تمدن و نشيب و فراز حيات قومى در ميهن باستانى ما و روشن ساختن زواياى تاريخ اين سرزمين كهنسال آرزوى هر ايرانى و آرمان دوستداران ايران به شمار مىرود . تأمين اين منظور و نيل بدين هدف جز با فراهم آوردن موادى كه تحقق اين نيت را بايسته است امكان‌پذير نمىنمايد و هرگونه كوششى كه در اين زمينه براساس استفاده از مدارك مجمل و مبهم و مواد ناقص به عمل بيايد رسا و وافى به مقصود نخواهد بود . براى تدوين تاريخ كامل ايران به معنى وسيع آن - اعم از تاريخ سياسى و اجتماعى و تاريخ تمدن و اديان و مذاهب و علوم و فنون و اقتصاد و جغرافياى تاريخى و همچنين تاريخ عمومى و تاريخ منطقه‌اى و محلى - مسلما نمىتوان به مدارك و اسناد و منابع تاريخى محض ، به فرض دسترسى به همهء آنها ، اكتفا كرد بلكه پرارزش‌ترين و قابل اعتمادترين و موثق‌ترين مواد و مطالب و مدارك را در اين‌باره از خلال دواوين شعرا و آثار ادبى و منابع و كتب صوفيه و تذكره‌ها و افسانه‌ها و قصص و تمثيلات و داستانها و منظومه‌هاى عاميانه بايد به دست آورد و آنگاه از پرتو تطبيق حاصل اين استقراء با مواد موجود در كتابهاى تاريخ و نتايج و قراين ناشى از كاوشهاى باستان‌شناسى طرح تاريخ كامل ايران را تهيه و تنظيم كرد . در زمينهء فرهنگ ايران نيز - كه بطور كلى شامل زبان و ادبيات و لغت و فقه اللغة و زبان‌شناسى و لهجه‌شناسى و آثار و ادبيات عاميانهء ايرانى و فلسفه و عرفان و ديگر مظاهر و تجليات ذوق و انديشهء ايرانى در ادوار باستان و ميانه و جديد است - بيشتر و پيشتر از هر كار گردآوردن و طبع و نشر انتقادى مواد و مدارك ضرورت دارد . و پس از اين مرحله است كه پژوهندگان و محققان خواهند توانست بىدغدغهء خاطر و با كمال اطمينان در طريق جمع و تدوين فرهنگ ايران و تحقيق و تتبع دربارهء آن گامهاى استوار بردارند . مؤسسهء تاريخ و فرهنگ ايران وابسته به دانشكدهء ادبيات و علوم انسانى تبريز به اقتضاى اين ضرورت به وجود آمده و مىكوشد تا بخشى از اين آرمان و جزئى از اين نيت را از قوه به